ผมเชื่อว่า เพื่อนๆหลายคนคงคุ้นเคยกับสำนวนที่ว่า “ชักแม่น้ำทั้งห้า” แต่ใครเคยสงสัยมั้ยว่า มีที่ไปที่มาอย่างไร ทำไมต้องเป็นแม่น้ำทั้งห้า แล้วแม่น้ำทั้งห้าที่อยู่ในสำนวนไทยนี้ มีแม่น้ำอะไรกันมั่ง วันนี้ผมก็จะเล่าเรื่องราว ไขข้อกระจ่างเกี่ยวกับสำนวนไทยนี้ให้อ่านกันครับ
“ชักแม่น้ำทั้งห้า”
สำนวนนี้มีที่มาจากวรรณคดีเรื่องมหาชาติ แม่น้ำทั้งห้าคือแม่น้ำสายใหญ่ในอินเดีย ๕ สาย ได้แก่ คงคา ยมุนา (อ่านว่า ยะ-มุ-นา) อจิรวดี (อ่านว่า อะ-จิ-ระ-วะ-ดี) สรภู (อ่านว่า สอ-ระ-พู) และ มหิ เมื่อชูชกจะกล่าวขอสองกุมารต่อพระเวสสันดร ไม่ทูลขอตรง ๆ แต่นำเอาแม่น้ำทั้งห้ามาเปรียบ ว่าไหลแผ่สาขาเป็นประโยชน์แก่ฝูงชนอย่างไร ก็เหมือนน้ำพระทัยของพระเวสสันดรอย่างนั้น
“ชักแม่น้ำทั้งห้า” เป็นสำนวนหมายความว่า ใครจะพูดขอร้องอะไรก็ตาม ไม่พูดตรงๆ ตามจุดประสงค์ แต่พูดเรื่องอื่นๆ หว่านล้อมเสียก่อนแล้วจึงหันเข้าหาจุดประสงค์
“ข้อมูลสนับสนุนจากหนังสือ ๑๐๘ ซองคำถาม / สำนักพิมพ์สารคดี”
